PŁOCK - Dworek z XIX w.(woj.mazowieckie)

Widok od północnego - wschodu. (Zdjęcie z 2020 r.)

                                                                              

Zespół dworski pochodzący z pierwszej połowy XIX wieku znajduje się prawie w centrum miasta. Na terenie obiektu mieści się również budynek stajni z wozownią, pochodzące z drugiej połowy XIX stulecia. Dwór jest obiektem parterowym z mieszkalnym poddaszem i pokrytym dachem naczółkowym. Do bryły głównej dworku, na elewacjach bocznych zostały dobudowane dwie przybudówki. Obiekt posiada drewniany ganek zwieńczony trójkątnym szczytem, wspartym na sześciu słupkach. W roku 1986 dworek został wpisany do rejestru zabytków, jako zespół folwarczny. Obiekt na przestrzeni ponad 150 lat posiadał kilku właścicieli. Od lat 50-tych ubiegłego stulecia ostatnimi była rodzina Gołębiewskich. 

Jak sięgam pamięcią, do końca lat 90 ubiegłego stulecia, dworek był prawdopodobnie jeszcze zamieszkiwany. Kiedy po raz pierwszy odwiedziłem obiekt w roku 2014, budynek wraz z zabudowaniami folwarcznymi był opuszczony i zdewastowany.

Widok elewacji frontowej.(zdjęcie z 2020 r)

  Poniższe sześć zdjęć przedstawia stan obiektu z roku 2014. 

Widok od północy. Elewacja frontowa.

Brama wjazdowa od  strony al. Kobylińskiego.

Zabudowania stajni, wozowni.

Od mojej ostatniej wizyty upłynęło prawie sześć lat, zatem postanowiłem sprawdzić, jakie ewentualne zmiany zaszły w przeciągu tego okresu. Stojąc przed posesją zauważyłem, że na bramie pojawiła się kartka z komunikatem następującej treści:

    

Wynika z tego, że w budynku zadomowiły się osoby niepowołane, szukające zapewne miejsca na nocleg i nie tylko...

Teren przed budynkami został splantowany, gdyż w zeszłym roku posesja stała się na kilka miesięcy parkingiem i składowiskiem materiałów.

Firma, która przeprowadzała remont pobliskich ulic, po zakończeniu dnia pracy pozostawiała tu swoje pojazdy i sprzęt.

Widok od północnego wschodu (zdj.04.2020)

Widok od południa. Widoczne stajnie z wozownią (zdj.04.2020)

Widok od południowego wschodu (zdj.04.2020)

Dodatkowo drzwi oraz wszystkie otwory okienne zostały zamurowane i dodatkowo zabite płytami. Jednak to nie wystarczyło aby powstrzymać intruzów. Tak zabezpieczone drzwi od strony południowej, które prowadziły do ogrodu zostały jednak sforsowane.

Wejście do budynku od strony południowej(04.2020)

W ubiegłym roku drzwi od strony ogrodu zostały jednak ponownie zabezpieczone (2021r.). Stan ten utrzymuje się do dnia dzisiejszego (zdj. z lutego 2022r.)

Widok od południa.

Widok od strony zachodniej.

  

 Niestety z każdym rokiem obiekt coraz bardziej niszczeje. W kwietniu roku 2021, zapadł się dach w lewej przybudówce. Brakowało również jednego słupka, podtrzymującego zadaszenie ganku. 

Niestety na początku roku 2023 drewniane zadaszenie zapadło się już zupełnie. Trzy ostatnie fotografie przedstawiają aktualny stan. Obawiam się, że jeśli najbliższe lata nie przyniosą żadnych działań mających na celu zabezpieczenie obiektu, to będzie już za późno aby cokolwiek ratować.  

Zdjęcie wykonane w kwietniu 2021 roku

Zdjęcie wykonane w lutym 2023 roku

Zdjęcie wykonane w lutym 2023 roku

Zdjęcie wykonane w lutym 2023 roku

Dworek znajduje się przy al. F. Kobylińskiego 23.

PŁOCK - Dworek z początku XX w. (woj.mazowieckie)

Widok od południa.

Jeszcze do niedawna byłem przekonany, że odwiedziłem wszystkie istniejące dworki i pałace w powiecie płockim. Ku mojemu zaskoczeniu okazało się, że przeoczyłem jeden obiekt, i to w dodatku w moim rodzinnym mieście. Przypadkiem w internecie natrafiłem na nikłe informacje dotyczące dworku w dzielnicy Winiary. Historia obiektu, jak i jego lokalizacja bardzo mnie zaintrygowały. Tak zacząłem drążyć temat i doszukiwać się jakichkolwiek informacji na temat tego budynku.

Widok od południowego - wschodu.

Dworek na ulicy Szpitalnej powstał na początku XX wieku. Przed wybuchem II wojny światowej właścicielami obiektu była rodzina Cichockich. Po II wojnie światowej urzędowało tu NKWD. Można zatem przypuszczać, że w dworku, lub w jego najbliższym otoczeniu mogło dojść do przetrzymywania a nawet mordów na żołnierzach Armii Krajowej, Narodowych Sił Zbrojnych oraz jeńcach niemieckich. Od początku lat 60-tych ubiegłego stulecia, i prawdopodobnie do roku 2014 lub 2015 (jeszcze nie posiadam dokładnej daty) w budynku znajdowały się mieszkania komunalne. 




Niestety obecnie budynek jest opuszczony i niszczeje, a w jego pobliżu znajduje się mnóstwo pozostawionych śmieci. Były również propozycje od Rady Miasta Płocka, aby w dworku umieścić Płocki Dom Działkowca z siedzibą rady mieszkańców osiedla Winiary.  Prawdopodobnie od 2009 roku dworkiem zarządza spółka miejska - Agencja Rewitalizacji Starówki, która miała plany na rewitalizację obiektu. Z uwagi na to, że stan prawny nie był uregulowany z Polskim Związkiem Działkowców, dlatego nie można było podjąć żadnych prac inwestycyjnych. Pierwsze prace miały ruszyć około roku 2017. Widocznie strony nie doszły do porozumienia, gdyż do chwili obecnej (marzec 2020) z budynkiem i w jego otoczeniu zupełnie nic się nie dzieje. 

Poniższe zdjęcie wykonane od strony ulicy Szpitalnej.

Dworek znajduje się na ulicy Szpitalnej 7.

RADZIKI MAŁE - Ruiny pałacu z XVIII w.(woj.kuj.- pomorskie, pow.rypiński, gm.Wąpielsk)

Widok od południa.

Ruiny pałacu w Radzikach Małych, odwiedziłem w 2016 roku, w czasie czerwcowej wycieczki. Na ten dzień zaplanowałem dotrzeć do trzech obiektów: ruin zamku rycerskiego w Radzikach Dużych, wraz ze znajdującym się w sąsiedztwie dworkiem oraz ruin pałacu w Radzikach Małych. Przyznam się, że ruiny zamku były głównym punktem zwiedzania, jednak po obejrzeniu wnętrz pałacu w Radzikach Małych to własnie one wywarły na mnie największe wrażenie. W pomieszczeniu, w którym według mnie znajdował się niegdyś salon zachowały się na ścianach fragmenty XVIII - wiecznych polichromii przedstawiających scenki z polowania, oraz nad kominkami wizerunki kobiety i mężczyzny. 

Trzy poniższe zdjęcia przedstawiają korpus główny pałacu oraz dwie oficyny.

Widoczna zamieszkana część pałacu.

Klasycystyczny pałac w Radzikach Małych został wzniesiony dla szlacheckiej rodziny Pląskowskich w pierwszej połowie XVIII stulecia i pozostawał w ich posiadaniu do początku XIX wieku. Następnie jeszcze trzykrotnie obiekt zmieniał swoich właścicieli. Ostatnimi była rodzina Gniazdowskich, którzy przebywali w pałacu do roku 1939. Krótko po wybuchu wojny zostali oni aresztowani, a następnie zamordowani przez mniejszość niemiecką zamieszkującą polskie tereny. Pałac miał wiele szczęścia, gdyż przetrwał czas okupacji a następnie czasy PRL-u.

Od lat 80-tych ubiegłego stulecia ruiny pałacu są częściowo zamieszkane.  Obiekt również zmieniał właścicieli. Obecnie jest własnością prywatną, należy do Agencji Nieruchomości Rolnych.

W latach 90 - tych ubiegłego wieku wybuchł pożar, który strawił część pałacu wraz z oficynami. Z tego co się dowiedziałem Wojewódzki Konserwator Zabytków w Toruniu z delegaturą we Włocławku, kontaktował się z właścicielem obiektu w celu pomocy mu na uzyskanie środków na remont, ale bezskutecznie. Ciekaw jestem, czy od mojej wizyty (minęły ponad trzy lata) zaszły jakiekolwiek zmiany. Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków. 

Poniższe zdjęcia przedstawiają zachowane pozostałości XVIII -wiecznych polichromii 

Będąc lub przejeżdżając w pobliżu wsi Radziki Małe polecam wstąpić choć na chwilę do ruin pałacu, głównie po to, aby zobaczyć zachowane jeszcze polichromie. Niestety one jak i sam pałac potrzebują natychmiastowej renowacji.  
Ruiny pałacu znajdują się w odległości około 92 km. od Płocka.

MAŁA NIESZAWKA - Relikty Zamku Krzyżackiego Komturskiego (woj.kuj.- pomorskie, pow. toruński)

Pozostałości dawnej warowni krzyżackiej odwiedziłem wraz z kolegą w połowie marca 2017 roku. W tym dniu zaplanowaliśmy, że na Nasza trasa obejmie cztery miejsca z ruinami zamkowymi. Relikty warowni w Małej Nieszawce pozostawiliśmy sobie na deser i odwiedziliśmy je jako ostatnie. Wiedzieliśmy, że pozostałości zamku znajdują się na terenie prywatnym i dlatego udaliśmy się najpierw do gospodarzy o pozwolenie na eksplorację reliktów.

Właścicielką okazała się sympatyczna pani, jak dobrze pamiętam o

imieniu Genowefa, będąca już na emeryturze. Zanim poszliśmy zwiedzać, pani przyniosła na werandę wielką pamiątkową księgę i poprosiła o wpisanie się do niej. 

Wśród drzew i krzewów ukryte są pozostałości po zamku.

Aby zobaczyć relikty zamkowe należy kierować się w stronę

zalesionej kępy oddalonej o kilkadziesiąt metrów od gospodarstwa w/w.właścicielki. Wszystkim zainteresowanym

odwiedzeniem tego miejsca, polecam wybrać się podobnie 

jak my, wczesną wiosną, gdyż w okresie letnim miejsce jest mało przyjazne turystom.

Obecnie z dawnej warowni możemy zobaczyć jedynie pozostałości fundamentów oraz fragment muru obwodowego.

Fragment muru obwodowego.

Murowana warownia w Małej Nieszawce powstała w XIV wieku. Będąc nadgranicznym zamkiem posiadała liczną załogę oraz duże zapasy uzbrojenia i żywności. Obiekt na swoje usytuowanie, pozwalał na kontrolowanie żeglugi statków po Wiśle. Po zwycięskiej bitwie pod Grunwaldem zamek został przejęty przez wojska polskie. Niestety w roku 1411 po podpisaniu I pokoju toruńskiego obiekt powrócił w ręce zakonu. Na mocy traktatu mełneńskiego z września 1422 roku, zakon krzyżacki musiał opuścić enklawę kujawską i rozebrać warownię do połowy roku 1423, co uczynił jednak z rocznym opóźnieniem.

Zamek w Małej Nieszawce był założeniem trójczłonowym. Składał się z zamku właściwego czteroskrzydłowego i dwóch przedzamczy, usytuowanych po wschodniej i północnej stronie warowni. Obiekt otoczony parchamem i szeroką fosą został wzniesiony prawie na rzucie kwadratu, posiadał wymiary 35 x 35,7 m. Wjazd do zamku wiódł przez most od strony północnej. Budynek w skrzydle północnym posiadający pomieszczenia straży zamkowej zajmował tylko część kurtyny. Skrzydło południowe stanowiło siedzibę komtura, natomiast budynki w skrzydle wschodnim i zachodnim miały charakter gospodarczy. 

Pozostałości po warowni znajdują przy ulicy Wałowej 7. Od Płocka oddalone są ok.120 km.

Bibliografia:
* Leszek Kajzer, Stanisław Kołodziejski, Jan Salm - "LEKSYKON ZAMKÓW W POLSCE". Wydawnictwo "ARKADY" Warszawa 2010

NARZYM - Relikty zamku rycerskiego z XV / XVI w. (woj. warmińsko mazurskie, pow. działdowski )

Omawiana przeze mnie siedziba rycerska jest ciekawostką, gdyż należała do prywatnego właściciela - rycerza o imieniu  Menczel, a znajdowała się na terenie państwa krzyżackiego. A jak wiemy obowiązywał wtedy zakaz budowy prywatnych zamków. Możemy zatem stwierdzić, że na chwilę obecną,  jest jedynym jak dotąd odnalezionym prywatnym obiektem obronnym, znajdującym się na ziemiach zakonu. 
Pierwsze zabudowania  siedziby rycerskiej umiejscowionej na wyspie otoczonej mokradłami składały się z ceglanej wieży obronno - mieszkalnej oraz pozostałych drewnianych budynków. Założenie obronne pełniło swoje funkcje do przełomu XV/ XVI  stulecia. Prawdopodobnie przyczyną zniszczenia siedziby był pożar.
Na przełomie XV i XVI stulecia możemy wyodrębnić drugą fazę budowy (rozbudowy) założenia obronnego. Wtedy to teren wyspy został splantowany i przybrał obecny kształt. Został pobudowany nowy zamek składający się: z głównego domu zamkowego, posiadającego ogrzewanie hypocaustyczne, z dwóch czworobocznych wież, budynku bramnego i gospodarczego, muru obwodowego oraz dziedzińca niewielkich rozmiarów.

W latach 60 -tych XX stulecia były jeszcze widoczne pozostałości fundamentów zamku. Obecnie możemy jedynie odnaleźć porozrzucane kamienie i fragmenty cegieł. Po ostatnich badaniach archeologicznych rozpoczętych w roku 2003, odnaleziono dużą ilość artefaktów, m.in. kafli, ceramiki, narzędzi.

Gmina miała również pomysł, aby odnalezione relikty zamku wyeksponować i udostępnić turystom, tworząc w ten sposób rezerwat archeologiczny. Minęło kilkanaście i jak dotąd, niestety pomysłu nie wdrożono.

Dla koneserów zamkowych reliktów, chcących odwiedzić to miejsce przybliżę jak dojechać. 

Wjeżdżając do Narzymia od zachodu, jedziemy ulicą Wierzbowską, następnie na skrzyżowaniu (jeszcze przed sklepem spożywczym) skręcamy na południe, w prawą stronę, w ulicę Leśną. Jadąc nią, po po prawej stronie za murem ujrzymy na wzgórzu pałacyk (w głębi zabudowania po dawnym PGR). Gdy mur się skończy, zobaczymy mostek, z którego proponuję przejść na prawą stronę strugi. Idąc wałem wzdłuż rzeczki, po kilkudziesięciu metrach skręcamy w prawą stronę, kierując się na zadrzewioną kęmpę.  

Relikty założenia zamkowego znajdują się w odległości ok. 102 km.od Płocka 

Bibliografia:
* Janusz Bieszk  - "Zamki Państwa Krzyżackiego w Polsce". Wydawnictwo" Bellona SA". Warszawa 2010