poniedziałek, 5 czerwca 2017

SZTUM - Krzyżacki Zamek Wójtowski (woj.pomorskie, pow.sztumski)



Widoczna dolna część wieży głównej oraz skrzydło południowe zamku. Widok od południowego zachodu.

Kolejnym obiektem, który odwiedziłem podążając szlakiem krzyżackich warowni był zamek w Sztumie, malowniczo usytuowany między dwoma jeziorami, Zajezierskim (Sztumskim) i Barlewickim. Jest to moja druga wizyta, lecz podczas pierwszej, z powodu złych warunków pogodowych nie wykonałem niestety żadnego zdjęcia. Moje obecne zwiedzanie zamku przypadło na ostatnie dni marca. Mam nadzieję, że zamieszczone fotografie zachęcą Was do jego odwiedzenia.

W pierwszej połowie XIII stulecia, w miejscu pruskiej osady, która została zdobyta i spalona, zakon krzyżacki założył strażnicę. Następnie w latach 1326 - 1335 powstał murowany zamek, który stanowił siedzibę krzyżackiego wójta, który podlegał malborskiej komturii. W związku ze wzrostem zagrożenia ze strony Polski, obiekt został poddany rozbudowie i zamieniony w warownię, która miała osłaniać stolice państwa krzyżackiego od południa. Po przeprowadzonej przebudowie pod koniec XIV wieku, warownia stała się letnią rezydencją wielkich mistrzów z Malborka, którzy przyjeżdżali tu również na polowania.


Widoczne skrzydło południowe (Dom Główny)





Widoczny szczyt wschodni skrzydła południowego wraz z furtą.

Furta. Widok od wschodu.


Na zdjęciach widoczny zamek od strony północno - wschodniej.

















Poniżej przedstawiam plan zamku (źródło: Leksykon Zamków w Polsce)


1.   Most
2.   Miejsce po dawnej fosie
3.   Przejazd bramny
4.   Wieża Główna
5.   Nieistniejący mur obronny         międzymurza
6.   Dom Główny.
7.   Furta
8.   Nieistniejący budynek               mieszczący kaplicę
9.   Budynek gospodarczy
10. Miejsce po wieży                       Albrechta
11. Wieża Więzienna
12. Nieistniejący budynek               mieszkalny     (letnia            rezydencja wielkich mistrzów)
13. Dziedziniec














Po zwycięstwie pod Grunwaldem, wojska polskie podążające na Malbork zajęły zamek w Sztumie i obsadziły go swoją załogą. Niestety już w niespełna dwa miesiące,  ponownie wrócił w ręce zakonu. W roku 1466, na mocy pokoju toruńskiego kończącego wojnę trzynastoletnią, Sztum został włączony do Polski, i w latach 1468 - 1772 zamek został siedzibą polskich starostów. Niestety kres świetności warowni przyniosły wojny ze Szwecją. Zniszczony zamek zaczął chylić się ku upadkowi. W XVIII oraz XIX wieku władze pruskie prowadziły rozbiórkę zdewastowanej warowni. W kolejnych latach pozostałe po zamku budynki, zostały przekształcone w więzienie, sierociniec, a następnie na sąd i biura.


Widoczna brama wjazdowa, obniżona wieża główna oraz szczyt zachodni skrzydła południowego. Widok od zachodu.


Przejazd bramny.


Widok bramy wjazdowej od strony dziedzińca.



Skrzydło południowe oraz brama wjazdowa.
Skrzydło południowe.



Widok na dziedziniec.

 W latach 1966 - 71 zamek został poddany częściowemu odrestaurowaniu. Obiekt mimo tego, że był wielokrotnie przebudowywany i ulegał rozbiórkom, zachował jednak układ krzyżackiej warowni. Do chwili obecnej zachowały się: przebudowane gotyckie skrzydło południowe ze sklepionymi piwnicami (Dom Główny), ciąg murów obwodowych warowni oraz pozostałości bramy wjazdowej, wieży głównej i wieży więziennej. 



Zdjęcie poniżej przedstawia miejsce po dawnym kościele zamkowym, który funkcjonował jeszcze w drugiej połowie XVIII wieku, a znajdował się w południowej części skrzydła wschodniego. Obok z prawej strony, widoczna furta.




Trójczłonowa warownia wójtów sztumskich składała się z zamku głównego i dwóch przedzamczy. Zamek główny usytuowano na terenie dawnej wyspy, na planie nieregularnym, przypominającym pięciobok. Wjazd do zamku znajdował się od strony zachodniej i prowadził przez most zwodzony i wieżę bramną. Przejazd bramny był flankowany przez najwyższą wieżę główną, która posiadała osiem kondygnacji. W linii muru obwodowego, od strony północno - zachodniej znajdowała się sześcioboczna wieża, zwana więzienną, z powodu lochu mieszczącego się na jej najniższym poziomie. Znajdowała się również  wieża w narożniku północno wschodnim, zwana wieżą Albrechta, należąca do najstarszych obiektów obronnych zamku, rozebrana w końcu XVIII wieku. 
Wszystkie budynki od strony dziedzińca usytuowano wzdłuż murów obronnych. Dom Główny mieścił się w najstarszym skrzydle zamku - południowym, z którego do chwili obecnej zachowały się piwnice oraz mury obwodowe. Budynek był prawdopodobnie trójkondygnacyjny, posiadający również murowany krużganek wzdłuż skrzydła.
Przedzamcze wschodnie będące niewielką wyspą nazywane było przyczółkiem mostowym, gdyż posiadało własne fortyfikacje chroniące zamek od strony wschodniej. Około roku 1406 założony w nim został zwierzyniec wielkich mistrzów, którego inicjatorem był mistrz Ulrich von Jungingen.
Przedzamcze zachodnie, które było największą wyspą, pełniło rolę gospodarczą, a z upływem lat, w roku 1416 przekształciło się w lokacyjne miasto chronione również fortyfikacjami. 
Oba przedzamcza, wschodnie i zachodnie były oddzielone od zamku głównego fosami a połączone mostami. 




Poniższe zdjęcia przedstawiają wieżę więzienną oraz  fragment muru obwodowego.

Widok od strony wjazdu na zamek.



Widok od strony dziedzińca.


Wnętrze wieży.



Na poniższych zdjęciach widoczne budynki pochodzące z XIX w.

Budynek mieszkalny przeznaczony dla sędziów rejonowych.
Budynki Sądu Rejonowego wraz z więzieniem.





Trójczłonowy zamek w Sztumie, mogę śmiało uznać za jedną z najlepiej chronionych i zabezpieczonych warowni zakonnych. Zarówno jego położenie na wyspie jak i zespolony system obronny (wszystkie człony założenia posiadając oddzielne umocnienia, tworzyły jedną całość) podnosiły jego walory obronne.



Widok zamku zza jeziora Sztumskiego.

Zamek w Sztumie znajduje się tuż przy drodze krajowej nr.55, na ulicy Galla Anonima. Aby zaparkować, polecam darmowy, duży parking przed zamkiem lub przy Jeziorze Barlewickim. Podczas mojej wizyty, wszystkie budynki znajdujące się na dziedzińcu zamkowym były pozamykane. Wejście na teren warowni darmowe. Zamek od Płocka oddalony jest o 195 km.

niedziela, 30 kwietnia 2017

PRABUTY - Relikty Zamku Biskupów Pomezańskich (woj.pomorskie, pow.kwidzyn)



Widoczne relikty skrzydła Domu Głównego oraz panorama jeziora Liwieniec.


Zamek w Prabutach, jak wiele innych warowni krzyżackich, został wzniesiony na miejscu pruskiego grodu. Budowa murowanego zamku, usytuowanego na wysokim wzniesieniu została rozpoczęta w roku 1276, a jej fundatorem był prawdopodobnie biskup Albert. Warownia cały czas była rozbudowywana, ale ostatecznie budowę zamku ukończono w roku 1345.
Dzięki pracom wykopaliskowym i zabezpieczającym, prowadzonym od roku 2004 na terenie dawnej rezydencji biskupiej, możemy obecnie oglądać: dolny mur oporowy, mur obwodowy zamku, odsłonięte fragmenty zarysów warowni oraz zachowane piwnice zachodniego skrzydła głównego z gotyckimi sklepieniami krzyżowo-żebrowymi. Również przetrwały, obecnie niedostępne dwie piwnice: w skrzydle północnym, nad którą prawdopodobnie znajdowała się wieża (obecnie teren prywatny) oraz pomieszczenie piwniczne w skrzydle południowym. Niestety mi do piwnic wejść się nie udało z powodu zamkniętej kraty, może następnym razem...


Widoczne fundamenty skrzydła głównego (zachodniego) z wejściem do piwnic.










Wejście do piwnic.






Widoczna na poniższych zdjęciach makieta, znajdująca się w miejscu dawnej warowni, przedstawia zamek, Konkatedrę Biskupów Pomezańskich, ratusz, bramy miejskie oraz rekonstrukcję rynku.

Widok od południowego wschodu.

Widok od północnego wschodu.

Widok od północy.

Zamek został wzniesiony na planie prostokąta, posiadając trzy skrzydła: zachodnie - jako dom główny, południowe i północne. Skrzydło wschodnie natomiast stanowił mur kurtynowy z wieżami w narożach i bramą wjazdową. Warownia posiadała dwa wjazdy. Główny znajdował się od strony południowej oraz drugi, jako dodatkowy od strony wschodniej. Od wschodu oraz południowego wschodu znajdowała się fosa, która oddzielała warownię od miasta. Skrzydło zachodnie zamku było połączone galerią, wspartą na arkadach z wieżą danskerową, wysuniętą w stronę jeziora. W narożniku północno - zachodnim, prawdopodobnie znajdowała się również wieża.
Zewnętrzny mur oporowy założenia zamkowego połączony był z fortyfikacjami miasta.







                   

                                                                                
Na zdjęciach poniżej widoczny fragment muru obwodowego zamku oraz międzymurze.   

















Po zwycięskiej bitwie pod Grunwaldem, wojska polskie nie dotarły do Prabut, co uchroniło zamek przed ewentualnym zniszczeniem. Najlepsze lata świetności warownia biskupów pomezańskich odnotowała w latach 1501- 1521, za rządów biskupa Hioba von Dobeneck, w którym kwitło wówczas życie naukowe i kulturalne.
Zamek pozostawał rezydencją biskupów aż do sekularyzacji zakonu, czyli do roku 1525. Później został jedną z wielu siedzib księcia pruskiego a następnie starosty. Zamek był wielokrotnie niszczony a przede wszystkim nękany przez pożary. Pierwsze pożary miały miejsce w roku 1414 i 1422, w czasie tak zwanej wojny głodowej, wywołane przez wojska Władysława Jagiełły. Następny duży pożar, który spustoszył nie tylko zamek, ale również i miasto był w roku 1688. W ocalałych obiektach zamkowych mieściły się koszary wojskowe, lazaret, spichlerz oraz mieszkania urzędników sądowych. W roku 1787 był kolejny pożar, i na tyle poważny, iż zdecydowano o rozbiórce warowni. Obecnie pozostałości warowni są zabezpieczone jako trwała ruina i są ogólnodostępne dla zwiedzających.





Wzniesienie, na którym znajdują się pozostałości zamku jest również doskonałym punktem widokowym, z którego możemy podziwiać piękną panoramę jeziora Liwieniec, dawniej zwane Zamkowym.
W promieniu 25 km.od ruin zamku w Prabutach, znajdują się również krzyżackie zamki w Sztumie, Kwidzynie, Przezmarku oraz Szymbarku. Pozostałości zamku znajdują się przy ulicy Miłej 2.
Ruiny znajdują się w odległości 170 km od Płocka.

poniedziałek, 17 kwietnia 2017

PASŁĘK - Zamek Krzyżacki Prokuratorski (woj.warmińsko mazurskie, pow.elbląski)



Widok od południowego zachodu.

Pierwszym obiektem, zbudowanym na wzgórzu ponad doliną rzeki Wąska przez zakon krzyżacki, była drewniano ziemna strażnica, powstała na miejscu dawnego grodu pruskiego,
funkcjonująca w latach 1267 - 1320. Natomiast murowany zamek w Pasłęku, został wzniesiony w latach 1320 - 1339 i był siedzibą prokuratora, który podlegał komturowi znajdującemu się w Elblągu. 


Widok od południa.


Na zdjęciu poniżej widoczne skrzyło północne zamku (Dom Główny)



Po zwycięstwie pod Grunwaldem, warownia została zajęta przez wojska króla Władysława Jagiełły. Niestety już rok później, na mocy I pokoju toruńskiego wrócił ponownie w posiadanie zakonu. W roku 1454 po wybuchu powstania antykrzyżackiego, zamek został poddany i przejęty przez wojska polskie. Dopiero w październiku roku 1466 na mocy II pokoju toruńskiego, zamek przeszedł w ręce zakonu. Również tego samego roku, z powodu zburzenia zamku w Elblągu, do Pasłęka został przeniesiony komtur Henryk Reuss von Plauen wraz z konwentem. W kwietniu roku 1520, wojska polskie po długotrwałym oblężeniu zdobyły zamek, który pozostał w ich rękach do roku 1525. 
Podczas wojen ze Szwecją warownia była zniszczona. W XIX stuleciu zamek spełniał różne funkcje, między innymi służył jako więzienie. Niestety ze względu na jego częste przebudowy i pełnione funkcje, obiekt nie przypomina już dawnego gotyckiego, krzyżackiego założenia.  
W roku 1945, zamek jak również i część miasta została spalona przez Rosjan. W latach 1959 - 1961 została przeprowadzona częściowa odbudowa warowni. W chwili obecnej zamek posiada kształt nadany mu w latach 1543- 1586 z inicjatywy Albrechta i Jerzego Hohenzollernów.


Widok od północnego zachodu.


Warownia była założeniem dwuczłonowym, posiadającym zamek główny oraz przedzamcze, znajdujące się od strony południowej. Na początku zamek miał jedynie trójkondygnacyjne skrzydło północne, pobudowane na planie prostokąta. Pod koniec XIV stulecia do warowni prostopadle dobudowano skrzydło wschodnie, wraz z okrągłą wieżą, znajdującą się w narożniku północno - wschodnim. Całe założenie zamkowe zamykały mury kurtynowe, znajdujące się od strony południowej i zachodniej. Po sekularyzacji Zakonu Krzyżackiego, na polecenie księcia Albrechta Hohenzollerna obiekt zostaje odbudowany,a następnie rozbudowany o kolejne skrzydło zachodnie, oraz drugą wieżę w narożniku północno - zachodnim.

Wieża znajdująca się w narożniku północno - zachodnim.



Zdjęcia poniżej przedstawiają zamkowy, wschodni mur obronny oraz widoczną wieżę w narożniku północno - wschodnim.









Dawniej do miasta, można było się dostać przez trzy bramy, z których zachowały się dwie: Brama Kamienna zwana również Wysoką Wieżą oraz znajdująca się najbliżej zamku Brama (Furta) Młyńska, którą prezentuję poniżej.

Widok od zachodu, od strony zamku.


Widok bramy od wschodu.


Obecnie w zamku znajduje się siedziba władz miasta i gminy Pasłęk oraz Powiatowy Urząd Pracy, Urząd Stanu Cywilnego, biblioteka, Ośrodek Kultury oraz kino.
Oprócz zamku w Pasłęku, polecam również zobaczyć gotycki ratusz 1380 roku, najstarszy zabytek sakralny w mieście, jakim jest kościół p.w. św.Bartłomieja z roku 1350 oraz zachowane mury obronne o długości ok.1200 m.,okalające Stare Miasto.
Zamek znajduje się przy pl. św.Wojciecha 5. 

Obiekt oddalony jest od Płocka o 200 km.