ZABYTKI W PŁOCKU - RATUSZ

Pierwszy ratusz został wzniesiony w XV wieku i znajdował się pośrodku obecnego rynku. Obiekt ten posiadał murowany parter, natomiast piętro zostało zbudowane z muru pruskiego, a od strony zachodniej przylegała do niego wieża o wysokości ok. 10 m. Z upływem lat pogarszający się stan techniczny budynku ratusza sprawił, że został on sprzedany a następnie w roku 1817 rozebrany. Obecny płocki ratusz, a dokładniej jego środkowa część powstała w latach 1824 - 1827 według projektu wybitnego architekta Jakuba Kubickiego, twórcy warszawskiego belwederu. W późniejszych latach, gdy budynek zaczął być za ciasny, zaadaptowano na potrzeby ratusza sąsiednie kamienice tworząc jedną całość, monumentalny gmach.

Fasada ratusza. Widok od wschodu.

Budynek ratusza zbudowany jest w stylu klasycystycznym, z pięknym detalem architektonicznym. Posiada on fasadę z półkolumnami jońskimi, ujętą w narożach pilastrami oraz zwieńczony jest trójkątnym szczytem i attyką dekorowaną parą wazonów. Pierwotnie w tympanonie był umieszczony orzeł symbolizujący Polskę, obecnie zaś znajduje się herb miasta.

Ratusz, zdjęcie z lat 80-tych ubiegłego stulecia (źródło: pocztówka)

Ratusz, zdjęcie z lat 60-tych ubiegłego stulecia.

 W latach 30. XIX stulecia ratusz został zwieńczony wieżą zegarową ze strażnicą ogniową na jego szczycie. Obecnie z wieży rozlega się płocki hejnał grany przez trębacza o godzinie 12.00, oraz na wieży ukazują się figury książąt, przedstawiające scenę pasowania Bolesława Krzywoustego na rycerza przez swojego ojca Władysława Hermana.

Chciałem również dodać, że w ratuszu odbyło się ostatnie posiedzenie Sejmu Królestwa Polskiego, które miało miejsce w Płocku przed upadkiem powstania listopadowego w 1831 roku. Wydarzenie to upamiętnia tablica z 1921 roku, powtórnie odtworzona i umieszczona w roku 1966.
Ratusz jako siedziba władz miasta znajduje się przy Pl. Stary Rynek 1.

Bibliografia:

* Przewodnik po Płocku. Płocki Instytut Wydawniczy. Płock 2011. 

* Płock. K. Kolińska, A. Brzezicki. Wydawnictwo SPORT I TURYSTYKA. Warszawa 1965.

ZABYTKI W PŁOCKU - DAWNA KANONIA Z XV w.

W połowie XV wieku naprzeciwko rezydencji biskupiej, przy ulicy prowadzącej na zamek powstała murowana, gotycka kanonia. Została wzniesiona ok. roku 1445 przez Stefana z Miszewa, kanclerza księcia warszawskiego Bolesława IV, kanonika warszawskiego i płockiego. Jest niewątpliwie jedną z nielicznych w mieście ocalałych budowli gotyckich, utrzymana przez wiele lat w nienagannym stanie technicznym i szczycąca się pięknym wystrojem wnętrz.

Widoczna elewacja zachodnia kanonii oraz fragment Domu Biskupiego z lewej.

Towarzystwo Naukowe Płockie powstało 3 czerwca 1820 roku z inicjatywy rektora Szkoły Wojewódzkiej Kajetana Morykoniego, a jego pierwszym prezesem był biskup płocki Adam Michał Prażmowski, natomiast protektorami Towarzystwa byli między innymi hrabia Potocki, Julian Niemcewicz, Bogumił Linde oraz Feliks Bentkowski.

Główne wejście.

W 1863 roku w okresie powstania styczniowego, popełnił w niej samobójstwo prawnik Wojciech Zegrzda, jeden z organizatorów i przywódców nieudanego szturmu na odwach, w którym bronili się Rosjanie.Władze rosyjskie w odwecie budynek wraz z innymi kanoniami skonfiskowali i następnie sprzedali na licytacji. W roku 1908 budynek został kupiony przez Towarzystwo Naukowe Płockie, które po reaktywowaniu przez doktora Aleksandra Macieszę w marcu 1907 roku rozpoczęło w nim statutową działalność.

Według statutu,Towarzystwo Naukowe Płockie "ma na celu krzewienie i upowszechnianie nauki, prowadzenie badań naukowych w szczególności dotyczących regionu Mazowsza Płockiego". Towarzystwo posiada również Bibliotekę im. Zielińskich największą na Mazowszu Płockim, posiadającą w swoich zbiorach liczne starodruki i inkunabuły.

Od wielu lat Towarzystwo jest najważniejszą na Mazowszu placówką naukową, służącą rozwojowi badań w wielu dziedzinach życia. Zasobami bibliotecznymi służy również licznym szkołom, w tym również wyższym.

Dawna kanonia znajduje się przy Pl. Narutowicza 8.

ZABYTKI W PŁOCKU - MUZEUM DIECEZJALNE

W roku 1903 wzniesiono obok katedry budynek, którego przeznaczeniem miało być gromadzenie zbiorów sztuki z terenów diecezji płockiej. Inicjatorem założenia Muzeum Diecezjalnego był ówczesny ks.prałat Antoni Julian Nowowiejski, późniejszy arcybiskup płocki. Niewysoki piętrowy budynek z czerwonej cegły, nawiązujący swym stylem do przebudowywanej w owym czasie katedry, zaprojektował architekt Stefan Szyller.

Fasada muzeum.

Po 25 latach istnienia muzeum, jego powierzchnia okazała się zbyt mała by pomieścić bogatą kolekcję malarstwa, rzeźby, numizmatów i przedmiotów rzemiosła artystycznego i w roku 1930 Franciszek Morawski opracował projekt przebudowy gmachu i sal ekspozycyjnych. 

Elewacja południowa muzeum.

Obok budynku muzealnego powstało malutkie lapidarium. W zewnętrzne mury wkomponowano fragmenty kamiennych detali architektonicznych i nagrobków, głównie z XIV i XVII wieku, usunięte z dawnego wystroju katedry podczas remontu w latach 1901 - 1903.

Wejście.

Z lewej strony widoczne lapidarium.

Na uwagę zasługują trzy pary kolumienek z romańskimi głowicami bliźniaczymi odnalezione w ścianie północnej nawy katedry.

Obecnie muzeum posiada ponad 10 tysięcy eksponatów, a zbiory gromadzone są w dwóch głównych działach: sztuka i historia. Możemy obejrzeć bardzo cenny zbiór pasów kontuszowych eksponowanych w pomysłowo zaprojektowanej do tego celu szafie, późnogotycki pastorał biskupa Krzyckiego, rzeźby z XV i XVI wieku, iluminowane rękopisy - między innymi Biblię Płocką i Ewangeliarz z XII wieku, bullę Grzegorza IX z 1232 roku, księgę Objawień św. Brygidy z około 1400 roku, dokument lokacyjny miasta Płocka z 1237 roku, zbiory archeologiczne oraz obrazy malarzy europejskich. Warte obejrzenia są również militaria, gdzie zgromadzono m.in. średniowieczne bombardy, hakownice, garłacze, pistolety, egzemplarze broni białej oraz pamiątki powstań narodowych.

Mały moździerz z XV w.

Małe polskie działko polowe z XVI w.

Polska półhakownica murowa z XV w.

Dodam, że Muzeum Diecezjalne w Płocku należy do najstarszych tego typu instytucji w Polsce. Muzeum Diecezjalne w Płocku im. bł. abpa Antoniego Juliana Nowowiejskiego znajduje się przy ul. Tumska 3 a.

SOBKÓW - Obronny dwór szlachecki z XVI w. (woj.świętokrzyskie, pow.jędrzejowski, gm.Sobków)

Widok skrzydła wschodniego z głównym obecnie wjazdem do fortalicji.

          

Historia fortalicji w Sobkowie czyli renesansowego, obronnego dworu szlacheckiego sięga drugiej połowy XVI wieku. W roku 1563 Stanisław Sobek, kasztelan Sądecki, podskarbi koronny, na podstawie zezwolenia królewskiego wystawił przywilej lokacji prywatnego miasta Sobkowa na gruntach dawnej wsi Nidy i w tym samym czasie kasztelan przystąpił do budowy dworu, położonego na północno - zachodnim krańcu miasteczka.

Na pierwszym planie widoczna baszta pięcioboczna.

Budowę fortalicji rozpoczęto od strony miasta, to znaczy od południowego wschodu, gdzie do istniejącego budynku dołączono mur i dwie pięcioboczne baszty, które flankowały podejście do bramy. Od strony wschodniej i zachodniej, budowy murów nigdy nie ukończono, uzupełniając je zapewne parkanem i palisadą. Dom mieszkalny, usytuowany po północnej stronie dziedzińca, przylega do murów zewnętrznych, natomiast od zachodu fortalicjum broniły wody rzeki Nidy.

Widok na północne zabudowania fortalicji.

Poniższe zdjęcia przedstawiają basztę od strony północno - zachodniej. Wszystkie baszty w fortalicji są pięcioboczne i wysunięte przed kurtyny murów. Posiadały dwie kondygnacje, w dolnych  znajdowały się kluczowe otwory strzelnicze, natomiast na wyższym poziomie posiadały prostokątne okna.

Zdjęcia przedstawiają część wschodnią założenia wraz z przejazdem bramnym, widocznym od strony dziedzińca.

Widoczne najstarsze skrzydło południowe z dawnym przejazdem.

Skrzydło północne.

Skrzydło północne.

W swojej wielowiekowej historii dwór sobkowski był własnością kilku rodów m.in. Drohojowskich, Wielopolskich, Myszkowskich oraz Szaniawskich. Jan Wielopolski w roku ok. 1770 zbudował na terenie fortalicji pałac, z którego do chwili obecnej przetrwała jego fasada z czterema kolumnami oraz fragmenty dekoracji i rzeźb.

Ruiny pałacu, które znajdują się na środku dziedzińca. Widok od południowego - zachodu.

Dawna szlachecka warownia rodu Sobków obecnie jest własnością prywatną. W odrestaurowanych zabudowaniach działa mały hotelik, klimatyczna restauracja a w zabytkowych wnętrzach organizowane są przyjęcia okolicznościowe, szkolenia i konferencje. Również można korzystać z wielu zamkowych atrakcji. Miejsce warte odwiedzenia, polecam.
Do fortalicji leżącej przy głównej drodze we wsi prowadzą tablice informacyjne. Fortalicja z ruinami pałacu znajduje się niedaleko drogi krajowej nr. 7 (ok. 5 km) przy trasie Jędrzejów - Chęciny przy ul.Sobka 15.

           

ROKICIE - Kościół romański z XIII w.(woj.mazowieckie, pow.płocki, gm.Brudzeń Duży)

Kościółek późnoromański z XIII w.

Kościół parafialny pod wezwaniem św. Piotra i Pawła został zbudowany na początku XIII wieku i należy on do rzadkich pomników stylu romańskiego. Mimo licznych remontów styl świątyni do dnia dzisiejszego nie uległ zmianie.

Kościółek oraz dom katechetyczny. Widok od północnego - wschodu.

Wejście główne.

Elewacja wschodnia.

Według utrzymującej się legendy, kościół w Rokiciu został zbudowany za pieniądze pochodzące ze sprzedaży koni. Podobno na wzgórzu miały gromadzić się liczne stada dzikich koni, które wyłapywano i sprzedawano, a pieniądze przeznaczano na budowę kościoła. Stąd wywodzi się nazwa "Kobyli Kościół".

Widok od południowego - wschodu.

Fragment elewacji południowej.

Wewnątrz kościoła znajduje się złocony ołtarz w stylu barokowym oraz chrzcielnica z XVII wieku. Pod stopniami ołtarza znajduje się kamienna płyta  zamykająca grób Stanisława Myśliborskiego, cześnika Dobrzyńskiego zmarłego w 1569 roku. 

Na ścianach zewnątrz kościoła znajdują się półkoliste wgłębienia. Prawdopodobnie są to ślady powstałe podczas wzniecania ognia w Wielką Sobotę za pomocą świdra ogniowego. Zwyczaj ten występował w okresie od XVI do XVIII wieku. Badania terenowe wskazują również na związek wgłębień z nieistniejącym cmentarzem przykościelnym. Cmentarz przykościelny istniał do roku 1790. Na cegiełkach wgłębieniami zaznaczano pochowanych tu zmarłych, a różnego rodzaju znaki w kształcie krzyża, jodełki, pługa, jako chłopskie znaki tożsamości są prymitywnymi epitafiami. 

Na cegłach istnieją również wydrapane imiona i nazwiska, najstarsze jest z 1647 roku. Są to znaki jakie pozostawili po sobie odwiedzający to miejsce.

Kamienne ogrodzenie kościoła nawiązujące do okresu średniowiecza oraz stojący obok kościoła dom katechetyczny zostały zbudowane w latach siedemdziesiątych ubiegłego stulecia. 

Kościółek znajduje się przy drodze wojewódzkiej nr.562 między Płockiem a Dobrzyniem nad Wisłą. Obiekt oddalony jest od Płocka o 19 km. Klimatyczny i unikalny obiekt, do którego warto zajrzeć...