SOBKÓW - Obronny dwór szlachecki z XVI w. (woj.świętokrzyskie, pow.jędrzejowski, gm.Sobków)

Widok skrzydła wschodniego z głównym obecnie wjazdem do fortalicji.

          

Historia fortalicji w Sobkowie czyli renesansowego, obronnego dworu szlacheckiego sięga drugiej połowy XVI wieku. W roku 1563 Stanisław Sobek, kasztelan Sądecki, podskarbi koronny, na podstawie zezwolenia królewskiego wystawił przywilej lokacji prywatnego miasta Sobkowa na gruntach dawnej wsi Nidy i w tym samym czasie kasztelan przystąpił do budowy dworu, położonego na północno - zachodnim krańcu miasteczka.

Na pierwszym planie widoczna baszta pięcioboczna.

Budowę fortalicji rozpoczęto od strony miasta, to znaczy od południowego wschodu, gdzie do istniejącego budynku dołączono mur i dwie pięcioboczne baszty, które flankowały podejście do bramy. Od strony wschodniej i zachodniej, budowy murów nigdy nie ukończono, uzupełniając je zapewne parkanem i palisadą. Dom mieszkalny, usytuowany po północnej stronie dziedzińca, przylega do murów zewnętrznych, natomiast od zachodu fortalicjum broniły wody rzeki Nidy.

Widok na północne zabudowania fortalicji.

Poniższe zdjęcia przedstawiają basztę od strony północno - zachodniej. Wszystkie baszty w fortalicji są pięcioboczne i wysunięte przed kurtyny murów. Posiadały dwie kondygnacje, w dolnych  znajdowały się kluczowe otwory strzelnicze, natomiast na wyższym poziomie posiadały prostokątne okna.

Zdjęcia przedstawiają część wschodnią założenia wraz z przejazdem bramnym, widocznym od strony dziedzińca.

Widoczne najstarsze skrzydło południowe z dawnym przejazdem.

Skrzydło północne.

Skrzydło północne.

W swojej wielowiekowej historii dwór sobkowski był własnością kilku rodów m.in. Drohojowskich, Wielopolskich, Myszkowskich oraz Szaniawskich. Jan Wielopolski w roku ok. 1770 zbudował na terenie fortalicji pałac, z którego do chwili obecnej przetrwała jego fasada z czterema kolumnami oraz fragmenty dekoracji i rzeźb.

Ruiny pałacu, które znajdują się na środku dziedzińca. Widok od południowego - zachodu.

Dawna szlachecka warownia rodu Sobków obecnie jest własnością prywatną. W odrestaurowanych zabudowaniach działa mały hotelik, klimatyczna restauracja a w zabytkowych wnętrzach organizowane są przyjęcia okolicznościowe, szkolenia i konferencje. Również można korzystać z wielu zamkowych atrakcji. Miejsce warte odwiedzenia, polecam.
Do fortalicji leżącej przy głównej drodze we wsi prowadzą tablice informacyjne. Fortalicja z ruinami pałacu znajduje się niedaleko drogi krajowej nr. 7 (ok. 5 km) przy trasie Jędrzejów - Chęciny przy ul.Sobka 15.

           

SOBKÓW - Ruiny pałacu z XVIII w. (woj.świętokrzyskie, pow.jędrzejowski, gm.Sobków)

 Widok ruin pałacu od południowego - zachodu.

Ruiny pałacu pochodzą z roku ok. 1770 i znajdują się na terenie fortalicji, w miejscu wcześniejszego zamku zbudowanego przez rodzinę Sobkowskich. W późniejszym czasie zamek zmieniał jeszcze wielokrotnie właścicieli. W XVIII wieku nowymi  właścicielami zostali Szaniawscy, którzy przebudowali zamek na wczesnoklasycystyczny pałac. W czasie I wojny światowej rezydencja uległa dużemu zniszczeniu w pożarze. Po zakończeniu II wojny światowej założenie przeszło na własność państwa i użytkowane było przez PGR. Niestety do chwili obecnej przetrwała jedynie jego fasada z czterema kolumnami oraz fragmenty dekoracji i rzeźb.

Widok od zachodu.

Elewacja południowa.

Elewacja boczna czyli południowa pochodzi z około roku 1800, w której znajduje się ryzalit zwieńczony półkolistym tympanonem z arkadami. Tympanon wypełniony jest kartuszem stiukowym z rogami obfitości i dekoracyjnym ornamentem, tzw. girlandą.

Ryzalit zwieńczony półkolistym tympanonem.

Elewacja północna ruin pałacu.

Elewacja frontowa z czterema jońskimi kolumnami.

Elewacja frontowa. Widok od strony rzeki Nidy.

Fortalicja z ruinami pałacu znajduje się niedaleko drogi krajowej nr. 7 (ok. 5 km) przy trasie Jędrzejów - Chęciny przy ul.Sobka 15. Całe założenie jest własnością prywatną, w której znajduje się również pełna klimatu restauracja oraz możliwość wynajęcia pokoi gościnnych. Miejsce warte odwiedzenia, szczerze polecam.

Niedaleko Sobkowa, w odległości ok. 3 km. w miejscowości Mokrsko Górne znajdują się również ruiny zamku szlacheckiego z XIV wieku. 

TOKARNIA - Park Etnograficzny Muzeum Wsi Kieleckiej. Dwór staropolski z Suchedniowa z XIX w.(woj. świętokrzyskie, powiat kielecki, gm.Chęciny)

Elewacja frontowa.

Tokarnia jest małą miejscowością, położoną w dolinie Czarnej Nidy, w której jest założony park etnograficzny, czyli Muzeum Wsi Kieleckiej, który zajmuje powierzchnię prawie 70 ha. Prezentowane są tutaj obiekty gospodarskie, izby wiejskie a także obiekty przemysłowe jak młyny, wiatraki czy kuźnie. Zlokalizowano tu również zabudowę małomiasteczkową oraz folwarczną ze staropolskim dworkiem, który właśnie chciałbym bliżej omówić.

Dwór z Suchedniowa został wzniesiony prawdopodobnie w 1812 roku i był własnością Ignacego Strądałło, który następnie sprzedał go Wincentemu Tarczyńskiemu. Wtedy dwór pełnił rolę stacji pocztowej wraz z sąsiadującymi obiektami gospodarczymi. Rozwój transportu kolejowego spowodował, że działalność komunikacji konnej w roku 1885 została zlikwidowana. Ostatnimi właścicielami obiektu, do roku 1968 była rodzina Tumulców, która również dzierżawiła poszczególne pomieszczenia dworu. Znajdowała się tu szkoła, kaplica prawosławna oraz sąd grodzki. 

Widoczne dwa tylne alkierze.

Dwór pobudowany został  na planie prostokąta z dwoma tylnymi alkierzami. Przed frontowym wejściem znajduje się kolumnowy ganek z dwupołaciowym daszkiem. Dwór nakryto dachem naczółkowym, pokryty podwójną warstwą jodłowego gontu. Ściany zewnętrzne obiektu zbudowano z drzewa modrzewiowego natomiast ściany działowe z drewna jodłowego. Dwór posiada okna ościeżnicowe z okiennicami.




                                                                                                         Stylizowane wnętrza dworskie.

Gabinet.

Sypialnia.

Kuchnia.

                                                                         

Wejście do skansenu.

Park Etnograficzny w Tokarni znajduje się przy drodze krajowej nr. 7 na trasie Kielce - Kraków. Wszystkie obiekty mieszczące się na terenie parku, a jest ich około siedemdziesięciu, są przykładem budownictwa dawnej Kielecczyzny i tworzą interesujący oraz malowniczy kompleks. Wnętrza wielu z nich są udostępnione do zwiedzania. Jako ciekawostkę dodam, że w skansenie były nagrywane również zdjęcia do filmów, m.in. "Przedwiośnia" w reżyserii Filipa Bajona oraz "Papuszy" Krzysztofa Krauze.

PODZAMCZE CHĘCIŃSKIE - Dwór obronny z XVII w.(woj.świętokrzyskie, pow.kielecki, gm.Chęciny)

Dwór starościński od strony ogrodu.

Na terenie parku znajduje się wczesnobarokowy dwór obronny, który powstał w latach 1630 - 1657 z polecenia starosty Stefana Bidzińskiego, na miejscu wcześniejszego folwarku . Po wojnie ze Szwecją, podczas której ucierpiał Zamek Królewski w Chęcinach, Bidziński postanowił przenieść starostwo chęcińskie do dworu w Podzamczu. 

Główny budynek dworu z dwoma alkierzami.

Ogrody barokowe. Widok z tarasu dworu.

Podczas jego rządów siedziba starostów została rozbudowana oraz wzniósł barokową bramę, jako łuk triumfalny na cześć Jana Sobieskiego powracającego po wiedeńskiej wiktorii. 

Łuk triumfalny z XVII w. (Brama Sobieskiego)

Po roku 1700 dwór uległ przeobrażeniom i został ponownie folwarkiem. Zlikwidowano nawet fosy i zamieniono je na stawy. Natomiast w XIX wieku dwór przeobraził się w spichlerz co spowodowało zniszczenia stylowych detali architektury barokowej. 

Wykute w skale przejście. Dawna furta.

W latach 20 ubiegłego stulecia obiekt został przebudowany i przekazany siedzibie szkoły rolniczej. W czasie II wojny światowej dwór uległ zniszczeniom a po zakończeniu wojny ponownie mieściła się w nim szkoła rolnicza aż do 2009 roku. 

Widok na dziedziniec.

                                        

                            

Niedawno dwór został wyremontowany, zagospodarowano też jego otoczenie. Z jego pierwotnego wyglądu zachowały się kamienne portale, obramowania okien i sklepienia we wnętrzach parteru. 

                                                                

Odnowione wnętrza dworu.

Obecnie działa tu Regionalne Centrum Naukowo - Technologiczne, które skupia działania i inicjatywy mające na celu rozwój gospodarczy województwa świętokrzyskiego a wkrótce powstanie tu też Laboratorium Nauki.
 Dwór znajduje się obok drogi krajowej nr. 7, ok. 3 km. na południe od Chęcin.

Widok od strony stawu (dawnej fosy)